تبلیغات
جامع المقدمات علوم ارتباطات اجتماعی

جامع المقدمات علوم ارتباطات اجتماعی

 (طرح مسئله)

انسجام اجتماعی، علل و دلایل آن، حضور و غیاب و اشکال و انواع آن یکی از مهمترین مسائل جامعه شناسی در گذشته و حال بوده است. این سازه جامعه شناختی به دلیل تحول شرایط جوامع که بواسطه مدرنیته و اثرات و تبعات آن به وجود آمده، تغییرات عمیقی به خود دیده و از این رو بررسی و مطالعه آن ابعاد گسترده ای به خود گرفته است.

            رسانه های جمعی ومباحث پیرامون، از آن دست عوامل و متغییرهایی است که در مباحث مربوط به انسجام، همواره   مورد مجادله بوده اند. رادیو یکی از این رسانه هاست که بخش عمده ای از این منازعات را به خود اختصاص داده است. تحولات شکلی و ماهوی رادیو که در قالبهای ((ملی))، ((محلی)) ((خارجی)) و جماعتی ((محله ای)) بیان شده، حاکی از تازگی مسأله رادیو در نسبت با انسجام و همبستگی اجتماعی است. رادیو جماعتی یکی از این رادیوهاست که امروزه از  سوی دولتها، سازمانها و نهادهای بین المللی برای پیشبرد برنامه های توسعه ای و همچنین صلح ، ثبات ، آموزش و همگرایی مورد تاکید است. رادیو جماعتی، رسانه ای برای انسجام، همبستگی و جلب مشارکت مخاطبان گرچه برای اهداف متفاوت بوده است. 

مبانی نظری:

            مفهوم کلیدی برای این بحث، چه برای رادیو و چه برای انسجام، اجتماع است.

اجتماع:

            اجتماع به لحاط تاریخی قدمتی دیرینه دارد، برای ارسطو تفاوتی اساسی میان جامعه و اجتماع وجود نداشت. از یونان باستان تا عصر روشنگری، اجتماعات نماینده و جوهره جامعه بوده اند و نه ضد  آن،  از این منظر اجتماع نه قابل تقلیل به دولت و نه حوزه خصوصی است . بلکه رابط زندگی در جمعهای خصوصی و عمومی است.

            در میان جامعه  شناسان  تونیس، اجتماع را در تقابل با جامعه قرار داده است. برای او اجتماع اصل زندگی وامری طبیعی است در حالی که جامعه امری مکانیکی و مصنوعی است زیرا اجتماع را مبتنی بر روابط چهره به چهره گرم و صمیمی و جامعه را مبتنی بر روابط عقلانی، سود جویانه ، خودخواهانه وسرد می داند.

در مقابل دورکیم، نمی پذیرد که فرد گرایی، سود، تنوع و تکثر لزوماً زیان آور هستند، مساله او این است که کدام نوع نظم اخلاقی قادر است مشکلات عصر مدرن را مرتفع کند.

            دورکیم اجتماعات را در قالب اصناف و گروههای حرفه ای می بیند که موجد نوعی اخلاق حرفه ای هستند که موجب هنجارمندی اخلاقی می شوند و  این همه از تقسیم کار بر می آید. نظر او همبستگی جوامع مدرن، همبستگی ارگانیک و طبیعی است که در متن تفاوت پذیری اجتماعی و شکل بندی چارچوب های بزرگتر به دست می آید.

            اجتماعات نوین بر خلاف اجتماعات کهن،تنها بر اساس مذهب یا محلیت نیستند .اجتماعات معاصر ذاتا اجتماعات ار تباطی بر پایه تعلقات نوین اند: این تعلقات می تواند مبتنی بر مذهب ، ملیت، قومیت، زبان، سبک زندگی، جنسیت، علایق و سلایق مشترک فرهنگی و اجتماعی باشند. این در حالیست که قلمرو یا محدوده جغرافیایی مشخص برای آنها متصور نیست.

            اجتماعات می توانند مخرب یا سازنده ، محافظه کار یا رادیکال، کوچک یا بزرگ، مرتجع یا مترقی، محلی یا جهانی ، سست یا محکم، سنتی یا مدرن و حتی پست مدرن باشند. اجتماع نوین بسیار متاثر از تکنولوژی های ارتباطی امروزین است و آنچه که ((اجتماع ارتباطی)) نامیده شده ناظر بر همین ایده است. از این رو تعلق به اجتماعات از قیود سنتی مذهب و خانواده رها شده و روشها و انواع متفاوتی را پیش رو دارد. فرد در جامعه مدرن متعلق به یک اجتماع نیست بلکه در چندین نوع از آنها که احتمالاً در هم تداخل دارند عضویت دارد و ورود و خروج به این اجتماعات بسیار راحت تر از گذشته است.

رادیو و جامعه:

            اگر چه رادیو جماعتی از آمریکای لاتین آغاز شد اما در اروپا بود که به عاملی مهم و جایگزینی  برای بنگاههای خبری دولتی و خصوصی بزرگ تبدیل شد، از این رو رادیوهای جماعتی هم در کشورهای توسعه یافته و هم در کشورهای در حال توسعه مورد توجه بوده است. در کشورهای درحال توسعه طبعا به عنوان ابزاری برای توسعه و تسهیل فرایند اجرای برنامه ها تلقی شده و در کشورهای پیشرفته معطوف به حفظ انسجام، سرگرمی، تعلق، و هویت بخشی است.

            رادیو جماعتی در تلقی تکنولوژیک ، رادیویی با برد محدود، تجهیزات ساده و کم قدرت است که برای یک منطقه جغرافیایی خاص برنامه پخش می کند. و در تلقی توسعه ای ،  رادیو جماعتی رسانه ای متناسب برای استفاده از سوی اجتماعات است که در آن، اجتماع برای پخش برنامه تصمیم می گیرد و اعمال می کند. این نوع رسانه ها برای اعضای اجتماع امکان دسترسی به اطلاعات آموزشی و سرگرمی را فراهم می کند و از طریق اجتماع، اداره ،برنامه ریزی، مدیریت و اجرا می شوند. در اینجا رابطه متقابل و مشارکتی است. جلب مشارکت محلی در اجرای برنامه های توسعه بیرونی از مهم ترین نقشهایی است که به عهده رادیو جماعتی است. در تلقی رسانه ای ، رادیو جماعتی یک رادیوی غیر انتقاعی است که هدف آن حفظ استقلال و خدمت به  اجتماع است نه تبلیغات تجاری.

            در وجه سیاسی این رادیوها ابتدا رادیوهای پنهان با ایستگاههای پخش سیار بودند اما از طرفی این رادیوها از طرف نظامهای سیاسی، به عنوان رسانه اقلیتها و گروههای خاص به مثابه همراه رسانه ملی پذیرفته شده اند. یونسکو از نهادهای بین المللی فعال در تحقیق، بررسی ، راه اندازی، حمایت و اثر سنجی این رادیوها بوده است. تاکید یونسکو بر نقش آفرینی رادیو در فعالیتهای توسعه ای  و دموکراتیک است که از سوی خود اعضای محله و یا بکارگیری رادیو در جهت دستیابی به اهدافشان انجام می شود. در این تلقی  گروههای حاشیه ای  و اقلیتهای قومی و مذهبی می توانند تریبونی برای بیان و حل مسایل خود شان داشته باشند.

            رادیو جماعتی مرزهای مشخص با سایر رادیوها مانند ((رادیو محلی)) و ((رادیو ملی)) دارد. رادیو محلی می تواند یک فعالیت غیر متمرکز اما در انحصار دولت داشته باشد. رادیو ملی سطح پوشش وسیعی دارد و تفاوتهای اجتماعات را نادیده می گیرد و به ندرت می تواند نظر اقلیتها یا حتی گروههای موجود در یک جامعه را پوشش دهد. اما رادیو جماعتی دارای چند مشخصه برجسته است که با رادیوهای دیگر آن را متمایز می کند.

اول: مشارکت اعضای اجتماع در تمامی مراحل اداره، مدیریت، اجرا، تصمصم گیری و برنامه سازی

دوم: دسترسی عمومی

سوم: معطوف به مسایل محله و اجتماع مدنظر است و اولویتهای برنامه اش بر اساس مسایل و مشکلات محله و اجتماع تعیین می شود.

            از این رو رادیو جماعتی در تضاد با رسانه محلی، ملی، و جهانی نیست. این رادیو در تضاد با تمرکز گرایی، شهرگرایی ، خاص گرایی و به حاشیه راندن اقلیتهاست.

( مدیریت ، تامین هزینه و محتوا در   رایو جماعتی)

            رادیو جماعتی با مدیریتی غیر متمرکز و مشارکتی اداره می شود.. مدیریت در این رادیو رهبر محور نبوده و به دنبال سلطه نیست. شیوه آن گفتگو و روش آن نقد است.

            رادیو جماعتی در امور مالی مانند یک سازمان غیر انتفاعی عمل می کند ومتکی بر منابع مالی متنوع مانند هدایا، کمک مالی، حق عضویت اعضا حامی مالی خاص را شامل می شود. این رادیوها کم هزینه هستند و از آنجا که عاملان آن اعضای افتخاری اند هزینه آنها بسیار پایین و از سوی اجتماع قابل تامین است.

محتوای رادیو جماعتی به لحاظ تولید و مطالب محتوایی از دولت مرکزی، احزاب سیاسی، نهادهای مذهبی و بنگاههای اقتصادی مستقل است اگر چه می توانند  در همه این زمینه ها برنامه تهیه کنند. محتوای این دسته از رادیوها در مورد مسایل مربوط به جماعت، گروه یا انجمن هدف است.

رادیو جماعتی، هویت اجتماعی و ملی:

            از جمله مباحثی که در رادیو جماعتی مطرح می گردد. هویت اجتماعی، تایید و پوشش تکثر موجود در جامعه و نسبت آن با انسجام اجتماعی و هویت ملی است.

            تفاوت با دیگران هویت فردی (من فاعلی) و شباهت با دیگران هویت اجتماعی ( من مفعولی) است. در هویت فردی، فرد خود را براساس معیارهای شخص و محیط کوچکی که شامل خانواده و دوستان است درک می کند. هویت اجتماعی مبتنی بر شباهت درون گروهی جمعی از افراد و تمایز بین گروهی است مانند هویت نژادی، مذهبی..... به طوری که در کنار هر اجتماع می توان از هویت جمعی بحث کرد.

            عضویت در اجتماع تولید تعهد می کند و در اجتماعی کردن افراد نقش کلیدی دارد. همین تعلق به هویتهای اجتماعی متعددحلقه پیوند فرد به سطوح بالاتر هویت،از جمله هویت ملی هستند. هویت ملی بر خلاف هویت اجتماعی یکسان و منحصر به فرد است. یعنی هر فرد یک هویت ملی بیشتر ندارد. جمع هویت فردی و اجتماعی در ذیل مولفه های مشترک فراگیر فرهنگی ، هویت ملی است. از این رو هویتهای اجتماعی وهویت ملی یکدیگر را دفع نکرده و رابطه آنها یکسویه نیست بلکه تعاملی و تکمیل کننده است.

در هر  جامعه اجتماعات زیادی وجود دارد، اجتماع یعنی (ما) که بزرگترین (ما) ای که (ما)های کوچک را در بر می گیرد در جامعه شناسی اجتماع جامعه ای و در علوم سیاسی اجتماع ملی می نامند. اگر بخواهیم انسجام جامعه را تقویت کنیم . به ناچار باید بین ماهای کوچک آن رابطه به وجود آوریم. ایجاد رابطه نیز مستلزم پذیرش تکثر و تنوع اجتماعات و مجال دادن به آنها برای خود ابرازی است. از این رو رادیوهای جماعتی با مشخصه هایی که به آن اشاره شد. هم به مثابه نهادهای اجتماعی واسط و هم به منزله رسانه این اجتماعات راهکاری نیرومند برای پوشش تکثر موجود در جامعه و تمایز پذیری اجتماعی و بسط گروههای بینابینی برای تقویت انسجام اجتماعی است.

رادیو جماعتی و همبستگی اجتماعی با نگاهی به شرایط ایران:

            رادیو جماعتی به منزله رسانه اجتماعات می تواند در کنار اوصاف اجتماعی و فرهنگی جامعه ایران در خدمت تقویت و تحکیم انسجام و تعدیل و تلطیف موانع این امر قرار گیرد.در جامعه ایران اجتماعات رسمی بسیار فربه و گسترده هستند به گونه ای که عرصه را بر نهادهای بینا بینی اجتماعی تنگ کرده اند. رادیو جماعتی می تواند به بسط اجتماعات بینابینی، مانند اجتماعات مدنی مبتنی بر علایق مشترک یاری دهد وبا پرورش این نهادهای واسط اثر اجتماعات رسمی را تعدیل کند. و همچنین اجتماعات غیر رسمی پر قوت خاص گرایانه مانند خانواده، قوم، ایل و تبار را در نهادهای میانی ادغام کند.

فصلنامه انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات /شماره 6 /پاییز85 




طبقه بندی: علمی (ارتباطات)،
[ جمعه 18 اسفند 1391 ] [ 12:58 ق.ظ ] [ حمید محمدی ] [ نظرات ]
.: Weblog Themes By Weblog Skin :.
درباره وبلاگ

خاطره خوش ارتباطات دوره 5 یادآور تمام شیطنت های دوران کودکی بود که دیگر الان بزرگ شده بودند ولی با یک فرق، با دغدغه های بزرگ تر، با فکرهای عمیق تر، با آرمان های متعالی در راستای خدمت به کشور و اسلام عزیز.

در گروه ارتباطات دوره 5 ، درد یکی، درد همه است. موفقیت یکی از اعضاء، موفقیت سایرین است.

بدون تردید، تجربه ای جدیدی بود تا به مثابه گره خوردن تمام انگشتان به یک مشت برای رسیدن به اهداف مشترک، پیشرفت های بزرگی که این گروه برای آینده کشور در سر بپرورانند.

ارتباطات دوره 5 تمام شد اما در واقع مسیر تازه ای فراروی دوستان آغاز شده است تا با ره توشه برداشتن از محضر استادان دلسوز، پرتجربه و به کار گرفتن تمام آن خوبی ها نقشه راه ی برای آینده خود ترسیم نماییم.

فکر می کنیم افق های موفقیت در دسترس ما قرار دارد با توکل به خدا به سمت آن حرکت خواهیم کرد...
لینک های مفید
لینک های مفید
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :
امکانات وب