تبلیغات
جامع المقدمات علوم ارتباطات اجتماعی

جامع المقدمات علوم ارتباطات اجتماعی
با توجه به این مطلب که تلویزیون عامه پسندترین جلوه فرهنگی در قرن بیست و یکم است، بحث های زیادی در رابطه با اهمیّت و تاثیر آن بر ایده، تفکر، شیوه و زیست عامه شده است.

خوب است بدانیم که بیشترین گذران اوقات فراغت بوسیله تلویزیون است به طوری که تخمین زده شده مردم جهان در هر 24 ساعت، بیش از 5/3 میلیارد ساعت از وقت خودشان را به تماشای تلویزیون اختصاص می دهند.

تلویزیون به لحاظ عامه پسندی و تاثیر مستقیم یا غیر مستقیم تولیداتش بر مخاطبان، ساختاری برای آنها تولید می کند که می تواند به مرور زمان، گفتمان، ایده و عقاید آنها را درباره شیوه زندگی، نوع، مصرف، معنای مد وغیره تغییر دهد. امّا آیا تلویزیون ظرفیت این را دارد که دین مردم را همانطور که مردم به آن اعتقاد دارند به عرصه نمایش در بیاورد؟

در این زمینه نظریات متفاوتی از دانشمندان مطرح شده، امّا ما به نظریه هال به عنوان نظام مفهومی این مقاله می پردازیم:

هال به سه جایگاه فرضی برای برساختن رمز گشایی از یک گفتمان تلویزیونی را مطرح می کند:

1.  جایگاه مسلط – هژمونی – (یعنی بیننده معنای تلویحی پیام را درک می کند) به این مفهوم که دین رسانه ای بر دین عامه تسلط می یابد و توده همان چیزی را دین می انگارد که رسانه برای او تجویز می کند.

2.  جایگاه جرح و تعدیل (جایگاه اکثریت) در این موقعیت، تلویزیون و برنامه های دینی برای توزیع پیامهای دینی قواعد خود را دارند و مردم نیز به دین خود عمل می کنند.

3.  رمزگان تقابل جو (تضاد محور با رسانه) مخاطب با آنکه می داند و منظور رسانه را می فهمد امّا گفتمان مورد نظر را در چهارچوبی بی بدیل رمز گشایی می کند.



با توجه به جایگاه فرضی هال، توده و مردم عادی دین خود را از برنامه های دینی کسب نمی کنند، موقعیت توافقی این دو موجب شده است تا دین عامه در بسیاری از مواقع، به موضع تضاد گونه و واکنشی نسبت به پیام های دینی، رسانه ای تبدیل گردد. دین تلویزیونی، دین رسانه ای  و حکومتی است و دین عامّه، دین خاموش است. خاموش بودن و به عبارتی، پنهانی بودن دین بدان جهت است که رمز گشایی عامه با رمز گشایی رسانه مخالف است.

جایگاه دین رسانه ای و دین عامّه

دین در بین عامه مردم، رابطه با مراسم و مناسک مذهبی دارد و رسانه در مواجهه با آن سه نوع برخورد می تواند انجام دهد:

1.  رسانه دینی همگام با مردم و مانند آینه در مقابل دین عامه عمل کند.

2.  مباحث و نظریات رسانه در دین به مردم القا شود و رسانه مشروعیت دارد.

3.  تضاد با دین عامه و جدا بودن روشن بین آن دو.

این سه فرض، سه واکنش در مخاطب و تعامل بین آندو ایجاد می کند:

1.  مخاطبان دینی به طور همزمان هم ذات پنداری می کنند (به خاطر احساس کنترل رسانه بر افکار خود).

2.  هیچ کدام یکدیگر را قبول ندارند. رابطه ایندو تضاد گونه است.

3.  تضاد بین دو نیرو (رسانه و مخاطب) کاری نیست بلکه هر یک عمل خود را انجام می دهند.

در مرحله نخست تولید معنا، تلویزیون در موقعیت مسلط قرار می گیرد، در این مرحله نه با یک رویداد خام اجتماعی، بلکه با ترجمان گفتمانی آن رویداد که تلویزیون تولید کرده روبرو می شود.

در دومین مرحله، رسانه معانی و پیامهای دینی گوناگونی تولید می کند ولی مخاطب می تواند از آن مفاهیم القا شده گریزی بزند و به معانی که خود تولید کرده عمل کند. (بازنمایی دین عامه در زندگی روزمره) در این صورت، پیام دینی رسانه با پیام دینی عامه متفاوت می شود و هر دو آنچه را خود تولید کرده اند مصرف می کنند.

سومین مرحله از آنچه رسانه تولید می کند، عدم فهم و تعبیر مطلب ایجاد می شود. به گونه ای که مطالب دینی رسانه برای مخاطب توصیف می شود و روایت مبهمی را فراهم می آورد.

ره روایتی دینداران عامه در فضای خارج از رسانه، نسبت به آنچه رسانه تولید می کند و نسبت به پیام های اقتدار طلبانه دینی رسانه، واکنش نشان می دهد.

معنای فرهنگ عامه و دین عامه

در این نوشتار، مفهوم دین عامه، معنای ویلیامزی است؛ یعنی فرهنگ و دینی که از اعماق جامعه می جوشد، مبین ندای مردم و واجد نوعی کنشگر است که بیانی مستقل درباره علاقه و تجربیات خود دارد. کنترل اجتماعی بر این فرهنگ اندک است و از نوع تحمیلی و دستوری نیست.

 

نتیجه گیری با توجه به وضعیت دین عامه در جریان رسانه ای شدن مراسمات دینی در ایران:

بررسیها نشان می دهد که برنامه های صدا و سیما، ضمن اینکه از حجم بالای مخاطب برخوردارند، ولی به دلیل تنوع ساز و کارهای دینی جامعه، نوعی تمایز و جدایی با جامعه پیدا کرده است که با بی توجهی به طرح نیازها و مشکلات اجتماعی و فرهنگی جامعه، این جدا افتادگی می تواند به تعارض هم بینجامد.

در صورت وضعیت غیر تعارضی، روند اثر گذاری و اثر پذیری بین رسانه و مخاطب وجود خواهد داشت. امّا با فرض وضعیت تعارضی، رسانه و مخاطب راه خاصی را خواهند پیمود.

خلاصه کننده: امیر اسکندری

با اشراف دکتر پرهیزگار

عنوان مقاله: رسانه دینی و فرهنگ عامه

نویسنده مقاله: دکتر مهری بهار.
نشریه: رواق هنر و اندیشه شماره 19.



طبقه بندی: علمی (ارتباطات)،
برچسب ها: رسانه- دین- فرهنگ،
[ چهارشنبه 9 اسفند 1391 ] [ 10:22 ب.ظ ] [ امیر اسكندری ] [ نظرات ]
.: Weblog Themes By Weblog Skin :.
درباره وبلاگ

خاطره خوش ارتباطات دوره 5 یادآور تمام شیطنت های دوران کودکی بود که دیگر الان بزرگ شده بودند ولی با یک فرق، با دغدغه های بزرگ تر، با فکرهای عمیق تر، با آرمان های متعالی در راستای خدمت به کشور و اسلام عزیز.

در گروه ارتباطات دوره 5 ، درد یکی، درد همه است. موفقیت یکی از اعضاء، موفقیت سایرین است.

بدون تردید، تجربه ای جدیدی بود تا به مثابه گره خوردن تمام انگشتان به یک مشت برای رسیدن به اهداف مشترک، پیشرفت های بزرگی که این گروه برای آینده کشور در سر بپرورانند.

ارتباطات دوره 5 تمام شد اما در واقع مسیر تازه ای فراروی دوستان آغاز شده است تا با ره توشه برداشتن از محضر استادان دلسوز، پرتجربه و به کار گرفتن تمام آن خوبی ها نقشه راه ی برای آینده خود ترسیم نماییم.

فکر می کنیم افق های موفقیت در دسترس ما قرار دارد با توکل به خدا به سمت آن حرکت خواهیم کرد...
لینک های مفید
لینک های مفید
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :
امکانات وب